Home / Học tập / Ngữ văn lớp 12 / Phân tích hình tượng người lái đò trong đoạn trích Người lái đò Sông Đà đạt điểm cao

Phân tích hình tượng người lái đò trong đoạn trích Người lái đò Sông Đà đạt điểm cao

Đề bài: Phân tích hình tượng người lái đò trong đoạn trích Người lái đò Sông Đà

Bài làm

Thời kì miền Bắc xây dựng xã hội chủ nghĩa, người lao động luôn là đề tài được nhiều nhà văn, nhà thơ chọn lựa, đưa vào các tác phẩm của mình. Theo đà phát triển văn học này, Nguyễn Tuân cũng chọn cho riêng mình một hình tượng để cảm nhận và khắc họa. Đó chính là hình tượng người lái đò trong đoạn trích Người lái đò Sông Đà trích từ tập tùy bút Sông Đà (1960)- hình tượng người anh hùng lao động tiêu biểu của công cuộc xây dựng lại đất nước sau chiến tranh của văn học hiện đại Việt Nam.

Ra đời năm 1960, tùy bút Sông Đà là thành quả nghệ thuật của chuyến đi gian khổ mà hào hùng của Nguyễn Tuân tới miền Tây Bắc hùng vĩ những năm 1958- 1960. Tập tùy bút không chỉ ca ngợi thiên nhiên tráng lệ, kì vĩ mà còn đề cao vẻ đẹp của con người trong chiến đấu và lao động sản xuất mà ông gọi là “chất vàng mười” của Tây Bắc. Trong đoạn trích Người lái đò Sông Đà, hình ảnh người lao động hiện lên như một người anh hùng của thời đại mới- người lái đò. Tác giả để người lái đò xuất hiện ở khúc thượng nguồn của dòng sông Đà hung bạo, trên nền thiên nhiên hùng vĩ, dữ dội, xứng đáng với sự xuất hiện của một người lao động mang tầm vóc của người anh hùng sông nước. Người lái đó đã xuất hiện ở khúc sông ấy- đá dựng vách thành, lòng sông hẹp đến độ con nai, con hổ có thể nhảy từ bờ bên này sang bên kia; khúc sông mà hàng cây số sóng nước dữ dội ào ào xô đẩy lên nhau chỉ chực nuốt trọn cả con đò lẫn người lái đò. Sông Đà nguy hiểm như thế, hiện lên như một con thủy quái hung bạo, một thứ kẻ thù nham hiểm mà con người lao động buộc phải đối mặt, lại là nền cảnh cho người lái đò. Sông Đà càng dữ dội bao nhiêu ta càng thấy nghề lái đò nguy hiểm và vất vả bấy nhiêu; nghề lái đò càng mạo hiểm, ta càng thấy được những phẩm chất đẹp đẽ, đáng ngưỡng mộ của người lái đò.

Hình ảnh người lái đò hiện lên trong đoạn trích nói riêng và cả tập tùy bút nói chung chủ yếu được nhà văn khắc họa qua ba cuộc vượt thác vất vả, gian khổ mà hào hùng. Cuộc sống của người lái đò là cuộc chiến đấu hàng ngày với thiên nhiên hung bạo. Chính trong cuộc chiến đấu ấy, vẻ đẹp của người lái đò mới được bộc lộ một cách rõ nét nhất. Để miêu tả, truyền tải được trọn vẹn vẻ đẹp trí dũng, tài hoa của người lái đò, tác giả đã nhập thân vào nhân vật, tường thuật lại cuộc chiến đấu, chinh phục dòng sông hung bạo với ba vòng vây mà ở mỗi vòng vây, ông lái đò lại có những đối sách thích hợp để phá tan trận địa đá sông Đà. Là một con người nhỏ bé giữa thiên nhiên rộng lớn, hiểm trở, vòng đầu tiên là cuộc chiến không cân sức giữa ông lái đò và dòng sông dữ dội. Trùng trùng sóng nước, Sông Đà như một con thủy quái khổng lồ bày thạch trận với bốn cửa tử và chỉ một cửa sinh, vây hãm ông lái đò. Miêu tả sự dữ tợn, hung hãn của đá sông Đà, nhà văn đã sử dụng một loạt những tính từ, từ láy: “ngỗ ngược”, “méo mó”, “nhăn nhúm”, có lúc thì hất hàm “xấc xược”, “thách thức”, lúc lại “tiu nghỉu” cái mặt xanh lè. Vận dụng khéo léo tri thức về quân sự, võ thuật vào tác phẩm, những từ như: “mai phục”, “dàn sẵn trận địa”, “đánh khuýp”, “quật vu hồi”,… được tác giả sử dụng để diễn tả sự dữ dằn, nham hiểm của đá sông Đà một cách sinh động và chân thực nhất. Phối hợp với đá, thác nước reo hò làm thanh viện, tạo khí thế đe dọa, lấn át đối đối phương. Sử dụng một loạt những động từ mạnh cùng với những câu văn ngắn, nhịp điệu nhanh, đồn dập: “thác nước reo hò”, “ùa vào”, “đá vào bụng thuyền”,… Nguyễn Tuân đã khắc họa chân thực hình ảnh một Sông Đà hung hãn như kẻ thù số một của con người. Sóng đánh đòn tỉa, đòn âm, những đòn hiểm độc nhất, cùng với đá và thác kết hợp lại, dùng sức mạnh khủng khiếp của thiên nhiên tấn công ông lái đò. Trước sự tấn công hung bạo, dữ dội ấy, ông lái đò nhỏ bé bị thương đầy đau đớn, tới mức “mặt méo bệch đi”. Sử dụng từ “bệch” đầy dụng ý, Nguyễn Tuân không chỉ diễn tả sự biến dạng của khuôn mặt như “méo xệch” mà còn miêu tả sự biến đổi trong sắc mặt của ông lái đò vì đau đớn. Người đọc vừa có thể hình dung ra hình ảnh người lái đò đối mặt với sóng, đá sông Đà vừa cảm nhận được nỗi đau đớn của ông: “Mặt sông trong tích tắc lòa sáng lên như một cửa bể đom đóm rừng ùa xuống mà châm lửa vào đầu sóng”. Ông lái đò mắt hoa lên nảy đom đóm, sóng đánh vào các vết thương bỏng rát như lửa. Dù vậy, ông lái đò vẫn hiện lên lồng lộng giữa sông nước với sự dũng cảm, gan góc, dám hiên ngang đối mặt với thiên nhiên dữ dội. Ông cố nén vết thương, cầm chắc tay chèo, tỉnh táo đưa con đò vượt qua bốn cửa tử, tiến nhanh vào cửa sinh bởi ở phía trước kia vẫn còn hai vòng vây đang chờ ông phá giải.

Xem thêm:  Phát biểu suy nghĩ của anh (chị) về câu: Giữa một vùng sỏi đá khô cằn, cây hoa dại vẫn mọc lên và nở những chùm hoa thật đẹp

phan tich hinh tuong nguoi lai do trong doan trich nguoi lai do song da - Phân tích hình tượng người lái đò trong đoạn trích Người lái đò Sông Đà đạt điểm cao

Phân tích hình tượng người lái đò

Sông Đà, sau khi bị thua ở vòng một, đến vòng hai đã bộc lộ rõ nét diện mạo dữ dội và tâm địa nham hiểm của nó khi tăng thêm nhiều cửa tử, lại bố trí lệch cửa sinh để đánh lừa con thuyền. “Dòng thác hùm beo đang hồng hộc tế mạnh trên sông đá”, như con thú dữ chồm lên muốn nuốt trọn con thuyền và cả ông lái đò. Trước sự dữ tợn ấy của sóng, nước, ông lái đò tuy đã bị thương ở vòng một nhưng đến vòng hai luôn vững tay chèo, lại chủ động thay đổi chiến thuật từ thế thủ sang thế công, can đảm, mạnh mẽ tiến lên tấn công dòng sông cuồng nộ. Phải là một người dạn dày kinh nghiệm, một người đã nắm chắc binh pháp của thần sông, thần đá mới có thể dũng mãnh, kiên cường, dùng kinh nghiệm và sự thông minh của mình đối mặt với Sông Đà. Vì nắm chắc được binh pháp của thần sông, thần đá nên ông lái đò đã có những đối sách thích hợp và chính xác, khi thì ông “cưỡi lên thác Sông Đà”, nắm chặt lấy bờm sóng; khi thì ông “ghì cương lái”, “phóng nhanh”, vượt mạnh; có lúc, ông lái đò lại “tránh mà rảo bơi chèo lên”; “đè sấn lên mà chặt đôi” dòng nước, phóng vào cửa sinh. Sự thành thục, nhanh nhẹn, dũng mãnh của ông lái đò đã khiến những tên tướng đá tiu nghỉu cái mặt xanh lè thất vọng. Hiện lên như một tráng sĩ quật ngã hùm beo, một kỵ sĩ đã thuần phục được con tuấn mã bất kham, người lái đò đã chiến thắng dòng sông Đà hung bạo.

Xem thêm:  Soạn bài luật thơ tiếp theo

Kịch tính được đẩy lên cao trào khi ở vòng ba, ông lái đò phải chiến đấu với một dòng sông Đà vô cùng hiểm độc, có thể lấy đi tính mạng con người bất cứ lúc nào. Trùng vây thứ ba này tuy ít cửa hơn nhưng bên phải, bên trái đều là cửa tử cả, cửa sinh của vòng cuối cùng này lại nằm ở chính giữa bọn đá hậu vệ của con thác. Trước sự hiểm độc ấy, sự sống của con người càng trở nên mỏng manh hơn, người thường chắc chắn sẽ khiếp sợ trước một dòng sông như thế. Nhưng ông lái đò, dù đã trải qua hai vòng chiến đấu vất vả lại không những không mệt mỏi, đuối sức mà còn thể hiện trí dũng và tài hoa của mình, đưa con thuyền vượt qua trận địa. Con thuyền đuôi én lao vút qua “cổng đá cánh mở cánh khép”. “Vút, vút, cửa ngoài, cửa trong lại cửa trong cùng”, người lái đò không một giây chần chừ, e ngại, lái con đò dũng mãnh, hiên ngang, khéo léo theo dòng nước, chính xác đi qua cửa sinh. Những câu văn ngắn với nhịp điệu dồn dập kết hợp với các động từ, danh từ nối tiếp đã thể hiện sự khéo léo, nhanh nhẹn và dày dạn kinh nghiệm của người lái đò. Cùng với đó, tốc độ phi thường của con đò đã được Nguyễn Tuân diễn tả đầy sinh động qua hình ảnh so sánh: “Thuyền như một mũi tên tre xuyên nhanh qua hơi nước”. Con thuyền như không còn bơi trên mặt nước nữa mà như bay trong hơi nước trên mặt sông, mang một vẻ đẹp vô thực, hùng vĩ, kì ảo. Sau khi chiến thắng dòng sông Đà hung bạo, ông lái đò lại cùng những người bạn đò đốt lửa trong hang nướng ống cơm lam, bàn tán về các loài cá dầm xanh, cá anh vũ,… Những loài cá quý hiếm, mang về giá trị kinh tế cao đối với những người lái đò Sông Đà lại chỉ như những người bạn, những đối thủ mà họ vẫn ngày ngày đối mặt với dòng sông hung bạo để chinh phục chúng. Cũng chẳng hề thấy ai nói gì về cuộc chiến đấu nơi ải nước Sông Đà. Chính thái độ ấy đã tô đậm thêm hình ảnh, tầm vóc lớn lao của người anh hùng trong cuộc sống đời thường khi họ coi cuộc chiến đấu chiến thắng Sông Đà là chuyện thường ngày, sau tất cả những vất vả, thử thách và cả đau đớn mà họ phải trải qua của một buổi chèo đò vượt sông, vượt thác.

Xem thêm:  Cảm nhận của anh (chị) về đất nước của Nguyễn Khoa Điềm

Với tập tùy bút Sông Đà nói chung và hình tượng người lái đò Sông Đà nói riêng, Nguyễn Tuân đã đưa ra một quan niệm thẩm mỹ mới mẻ, tích cực. Nếu như trước đây- thời kì trước Cách mạng, nhân vật trong các tác phẩm của ông đều phải thuộc lĩnh vực nghệ thuật mới có thể được coi là tài hoa, được gọi là người nghệ nhân thì nay, vẻ đẹp tài hoa, nghệ sĩ ấy không chỉ có ở những lớp người đặc tuyển, xuất chúng mà hoàn toàn có thể xuất hiện ở những người lao động bình thường trên nhiều lĩnh vực hoạt động. Với quan niệm ấy, người lái đò Sông Đà thực sự là một người nghệ sĩ tài hoa khi hàng ngày, ông phải chiến đấu và chiến thắng dòng sông Đà hung bạo bằng trí tuệ, sức mạnh và kinh nghiệm của mình. Tạo ra ba cuộc vượt thác đầy hiểm nguy, vất vả là dụng ý của nhà văn, qua đó, hình ảnh người lái đò đã hiện lên với đầy đủ những phẩm chất, trí dũng và tài hoa của mình trong cuộc chiến đấu với dòng sông hung bạo. Nhà văn đã sử dụng thành công nghệ thuật đối lập, tương phản giữa một Sông Đà dữ dội, nham hiểm với một người lái đò bé nhỏ, giản dị. Sông Đà càng hung bạo bao nhiêu, người lái đò hiện lên càng đẹp đẽ, dũng cảm và tài hoa bấy nhiêu. Ngôn ngữ miêu tả đầy cá tính, giàu chất tạo hình, những từ ngữ sáng tạo, lối nhân hóa độc đáo, so sánh bất ngờ, tất cả những nghệ thuật ấy thật xứng với chữ “ngông” trong suốt sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Tuân.

Hành trình vượt thác của người lái đò là hành trình chinh phục thiên nhiên, là bản anh hùng ca về cuộc sống của những người lao động bình thường mà ông lái đò là nhân vật chính của bản trường ca đó. Người lái đò Sông Đà là một áng văn đẹp thể hiện những nét đặc sắc nhất trong phong cách nghệ thuật tài hoa, uyên bác của Nguyễn Tuân. Với sự thể hiện nhuần nhuyễn những phong cách ấy, bài tùy bút đã thực sự thành công khi khám phá ra “chất vàng mười” trong tâm hồn những người dân Tây Bắc.

Hải Anh

Check Also

phan tich dien bien tam trang nhan vat mi trong dem tinh mua xuan 310x165 - Phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân đạt điểm cao

Phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân đạt điểm cao

Đề bài: Phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *