Home / Học tập / Ngữ văn lớp 12 / Phân tích hình tượng sóng trong bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh đạt điểm cao

Phân tích hình tượng sóng trong bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh đạt điểm cao

Đề bài: Phân tích hình tượng sóng trong bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh

Bài làm

Là nhà thơ nữ xuất sắc của nền thơ hiện đại Việt Nam, thơ Xuân Quỳnh thể hiện một trái tim phụ nữ hồn hậu, chân thành, biết nâng niu hạnh phú đời thường. Các tác phẩm của bà chủ yếu viết về tình yêu mà nổi bật nhất có thể kể đến thi phẩm Sóng. Với Sóng, nhà thơ đã bộc lộ tâm hồn của người phụ nữ khi yêu qua hình tượng Sóng– hình tượng trung tâm của bài thơ.

Sóng được sáng tác năm 1967, trong một chuyến công tác của Xuân Quỳnh vào miền Trung. Ở thời điểm đó, cuộc kháng chiến chống Đế quốc Mĩ đang diễn ra ác liệt, miền Trung được coi là tuyến lửa cả nước, thế nhưng giữa những mưa bom bão đạn ấy, trái tim con người vẫn luôn khao khát và bùng cháy tình yêu, đặc biệt là trái tim người phụ nữ. Thi phẩm Sóng được in trong tập Hoa dọc chiến hào, xuất bản năm 1968.

Là hình ảnh trung tâm của bài thơ và là hình tượng ẩn dụ cho hình tượng em, sóng thể hiện những trạng thái, quy luật riêng của tình yêu cũng như vẻ đẹp rất truyền thống và cũng rất hiện đại của người phụ nữ khi yêu. Trước hết, sóng có nhiều đối cực:

Dữ dội và dịu êm

Ồn ào và lặng lẽ

Những trạng thái đối lập lại được Xuân Quỳnh nhắc tới trong quan hệ đồng hành, song song qua việc dùng từ "và". Với cách dùng từ này, nhà thơ đã khắc họa những nét tính cách đối lập nhau, tưởng như là mâu thuẫn nhưng lại vô cùng hòa hợp, thống nhất của sóng. Từ đó, hình tượng sóng hiện lên nhiều cung bậc, trạng thái đầy phức tạp, tính tình thất thường cũng như tâm hồn người phụ nữ khi yêu, vừa mâu thuẫn lại vừa thống nhất.

Mang theo nét tính cách ấy, sóng bắt đầu cuộc hành trình của riêng mình:

Sông không hiểu nổi mình

Sóng tìm ra tận bể

Từ một hiện tượng đã trở thành quy luật tự nhiên: mọi con sóng đều theo sông đổ ra biển, Xuân Quỳnh đã nhìn nó bằng đôi mắt tràn đầy khát vọng tình yêu của một người phụ nữ. Sóng tìm tới biển khơi bởi sông không hiểu nổi những nét tính cách đầy mâu thuẫn của mình. Không chịu sự chật hẹp, tù túng, sóng dứt khoát từ dòng sông chật hẹp tìm ra biển lớn, nơi sóng được thỏa khát vọng tình yêu bao la. Tâm hồn người phụ nữ khi yêu cũng vậy. Họ luôn khao khát vươn tới cái cao rộng, bao dung, một tình yêu to lớn, vĩ đại. Nhấn mạnh vào sự dũng cảm, chủ động khi sẵn sàng bắt đầu  cuộc hành trình tình yêu của sóng hay chính là của người phụ nữ, nhà thơ đã sử dụng những cụm từ: "không hiểu nổi", "tìm ra tận".

Xem thêm:  Suy nghĩ của anh (chị) vể phong trào tình nguyện Mùa hè xanh.

Sóng vẫn luôn tồn tại, thật bí ẩn, khiến người ta không rõ điểm khởi đầu của sóng là đâu:

Trước muôn trùng sóng bể

Em nghĩ về anh, em

Em nghĩ về biển lớn

Từ nơi nào sóng lên?

Đi tìm cội nguồn của sóng, bởi đó cũng chính là khởi nguồn của tình yêu, nhân vật "em" hiện thân cho nhà thơ xuất hiện, trong một không gian rộng lớn, biển khơi bao la mở ra trước mắt. Cội nguồn bí ẩn của sóng được bộc lộ qua những thắc mắc, khắc khoải của "em". Những điệp cấu trúc: "em nghĩ về…" hay những câu hỏi dồn dập, liên tiếp đã khắc họa một cách rõ nét nhất sự trăn trở của "em" khi nghĩ về sóng, nghĩ về tình yêu.

Sóng bắt đầu từ gió

Gió bắt đầu từ đâu?

Em cũng không biết nữa

Khi nào ta yêu nhau?

Dẫu biết sóng bắt đầu là từ gió, nhưng lại không thể tìm ra nơi khởi nguồn của gió, những câu hỏi về điểm xuất phát của sóng trở nên bế tắc, luẩn quẩn như một vòng tròn. Không tìm ra được nơi sóng bắt đầu, Xuân Quỳnh cũng chẳng thể tìm ra cội nguồn, lí do của tình yêu.

phan tich hinh tuong song trong bai tho song cua xuan quynh - Phân tích hình tượng sóng trong bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh đạt điểm cao

Phân tích hình tượng sóng trong bài thơ Sóng

Dường như không có điểm khởi đầu và cũng không có kết thúc, sóng luôn vận động như tâm trạng người con gái khi yêu luôn chìm trong nỗi nhớ:

Con sóng dưới lòng sâu

Con sóng trên mặt nước

Ôi con sóng nhớ bờ

Ngày đêm không ngủ được

Sóng cũng có nỗi nhớ của riêng mình- nỗi nhớ bờ cát. Nỗi nhớ này, một lần nữa, lại là liên tưởng của Xuân Quỳnh bằng trái tim yêu của một người phụ nữ. Sóng nhớ bờ, luôn hướng về bờ, một nỗi nhớ mênh mang chiều rộng không gian, đằng đẵng chiều dài thời gian, bao trùm cả trời đất. Da diết, khắc khoải, sóng một lòng hướng về bờ bởi bờ cát chính là khát vọng tình yêu, khát vọng tuổi trẻ không bao giờ thỏa mãn của sóng. Mượn hình ảnh sóng, nhà thơ đã diễn tả nỗi nhớ mãnh liệt của trái tim người phụ nữ khi yêu. Sóng thao thức nhớ bờ bao nhiêu, em cũng thao thức nhớ anh bấy nhiêu. Nỗi nhớ của em thậm chí đã vượt xa nỗi nhớ bờ của sóng, xóa nhòa ranh giới giữa miền ý thức và vô thức:

Xem thêm:  Nghị luận suy nghĩ về bài thơ Khuyên Thanh Niên của Hồ Chí Minh

Lòng em nhớ đến anh

Cả trong mơ còn thức.

Không chỉ thể hiện nỗi nhớ da diết, hình ảnh sóng còn nói lên những dự cảm lo âu của trái tim luôn khao khát tình yêu có những dự cảm lo âu nhạy cảm. Không chỉ có nỗi nhớ, tình yêu còn là sự thủy chung, giống như trăm nghìn con sóng đều hướng về bờ, trái tim người con gái cũng luôn luôn hướng về người mình yêu dù có bao nhiêu xa xôi cách trở:

Dẫu xuôi về phương bắc

Dẫu ngược về phương nam

Nơi nào em cũng nghĩ

Hướng về anh- một phương

Luôn một lòng chờ đợi, hướng về người mình yêu, tình yêu rất cần sự tin tưởng. Biển khơi dù có bao giông tố cản trở, con sóng nào rồi cuối cùng cũng sẽ xô về bờ, đó là quy luật của tự nhiên, cũng là niềm tin của Xuân Quỳnh vào tình yêu. Yêu là phải tin để yêu mãi mãi. Đó không phải một niềm tin dễ dãi, mù quáng, tin vào tình yêu, tình yêu đó phải trải qua “muôn vời cách trở”, thử thách. Phải là một người phụ nữ đã từng trải mới có thể có được niềm tin vào một tình yêu trưởng thành, một niềm hạnh phúc thực sự như thế.

Sóng là hiện tượng tự nhiên vĩnh cửu, không bao giờ biến mất, còn đời người lại hữu hạn. Cuộc đời tuy dài thật, bởi đối với những người trẻ, phía trước còn rất nhiều thời gian, nhưng cuộc đời cũng không hữu hạn. Giống như biển kia, tuy rộng thật đấy, nhưng mây chưa hề một lần dừng lại trên biển mà luôn bay về cõi xa xăm vô tận:

Xem thêm:  Cách thể hiện tình thương bà của tác giả (trong bài thơ Đò Lèn) có gì đặc biệt? So sánh với bài thơ Bếp lửa của Bằng Việt?

Cuộc đời tuy dài thế

Năm tháng vẫn đi qua

Như biển kia dẫu rộng

Mây vẫn bay về xa

Khát khao một tình yêu bền chặt, nhà thơ chợt có những câu thơ rất tâm trạng về sự trôi chảy của thời gian, nhưng với một tâm hồn luôn nồng cháy lửa yêu, Xuân Quỳnh đã dám khao khát một tình yêu vĩnh cửu như sóng, tồn tại mãi với thời gian, tự nhiên dẫu cho bản thân không còn nữa. Không mong ước cho bản thân được trẻ mãi, đẹp mãi, nhà thơ chỉ muốn được hóa thân thành những con sóng, được hòa mình vào đại dương tình yêu bao la:

Làm sao được tan ra

Thành trăm con sóng nhỏ

Giữa biển lớn tình yêu

Để ngàn năm còn vỗ

“Được tan ra” chính là khao khát mãnh liệt nhất của nhà thơ. Bà nguyện hóa thân thành những con sóng vô danh giữa biển khơi rộng lớn để được cháy hết mình trong tình yêu, được tồn tại vĩnh viễn nơi đại dương mênh mông. Khi con người không còn nữa thì tình yêu lại vẫn ở đó, tươi xanh và nồng đượm như thuở nào; khi con người hóa thân trong tình yêu, dâng hiến hết mình cho tình yêu thì tình yêu riêng sẽ trở nên lớn lao. Hóa thân vào tình yêu, hiến dâng mình cho tình yêu chung cao cả, tình yêu sẽ đạt tới sự vĩnh hằng giống như những con sóng dù to, dù nhỏ nhưng khi đã góp mình vào đại dương bao la, đại dương rộng lớn sẽ chẳng bao giờ cạn khô, những con sóng sẽ “ngàn năm còn vỗ”.

Có thể nói, hình tượng sóng không chỉ ẩn dụ cho những đặc trưng của người phụ nữ khi yêu và của tình yêu mà nó còn nói lên khát vọng tha thiết, mãnh liệt của Xuân Quỳnh. Với cách thể hiện hiện đại, mới mẻ khi dùng hình ảnh Sóng đại diện cho người con gái khi yêu, nhà thơ không chỉ khắc họa hình ảnh người phụ nữ chủ động trong tình yêu mà còn kín đáo khẳng định, ngợi ca vẻ đẹp vừa truyền thống vừa hiện đại của người phụ nữ Việt Nam. Thi phẩm Sóng đã trở thành một bản tình ca độc đáo của văn học nước nhà ngay trong những năm kháng chiến ác liệt.

Hải Anh

Check Also

phan tich nhan vat trang trong truyen ngan vo nhat 310x165 - Phân tích nhân vật Tràng trong truyện ngắn Vợ nhặt đạt điểm cao

Phân tích nhân vật Tràng trong truyện ngắn Vợ nhặt đạt điểm cao

Đề bài: Phân tích nhân vật Tràng trong truyện ngắn Vợ nhặt Bài làm Đề tài …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *