Phân tích nhân vật Liên trong truyện ngắn Hai đứa trẻ đạt điểm cao

Đề bài: Phân tích nhân vật Liên trong truyện ngắn Hai đứa trẻ

Bài làm

Là một gương mặt đặc biệt của Tự lực văn đoàn, văn Thạch Lam không hoàn toàn mang chất lãng mạn mà là sự kết hợp hài hòa giữa hiện thực và lãng mạn. Một trong những tác phẩm thành công nhất làm nên tên tuổi của ông chính là truyện ngắn Hai đứa trẻ. Phản ảnh cuộc sống tối tăm, bế tắc, quẩn quanh của những người dân nghèo nơi phố huyện, tác phẩm đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng bạn đọc, đặc biệt với nhân vật Liên– nhân vật chính của truyện. Không có xung đột, rất ít hành động, đặc biệt là không có cốt truyện nhưng chính điều này đã làm nên thành công của tác phẩm khi toàn bộ câu chuyện xoay quanh diễn biến tâm trạng của Liên thay đổi theo thời gian và cả không gian.

Được in trong tập Nắng trong vườn (1938), Hai đứa trẻ là tác phẩm tiêu biểu, mang đậm phong cách nghệ thuật truyện ngắn Thạch Lam– lời văn nhẹ nhàng, đằm thắm giàu chất thơ, ít quan tâm đến xây dựng cốt truyện mà chỉ chú ý đến việc phô diễn diễn biến tâm trạng nhân vật. Xuyên suốt từ đầu đến cuối truyện là tâm trạng mơ hồ, khắc khoải của nhân vật Liên trước cảnh chiều muộn, đêm về và khi con tàu đêm đi qua phố huyện. Với giọng kể điềm đạm, nhỏ nhẹ, thấm đượm một nỗi buồn thương mênh mông, da diết, Liên hiện lên cũng mang một tâm trạng buồn xuyên suốt tác phẩm.

Chiều muộn, dưới cái nhìn của Thạch Lam, phố huyện nghèo hiện lên thật thi vị, trữ tình: “Chiều, chiều rồi. Một chiều êm ả như ru”, “phương tây đỏ rực như lửa cháy và những đám mây ánh hồng như hòn than sắp tàn”, “dãy tre làng trước mặt đen lại và cắt hình rõ rệt trên nền trời”. Giữa không gian rực sắc hoàng hôn ấy vang lên tiếng trống- “tiếng trống thu không trên cái chòi của huyện nhỏ” gọi buổi chiều. “Tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào” hay tiếng muỗi vo ve trong cửa hàng hơi tối, những âm thanh làng quê ấy vang lên trong một chiều hoàng hôn vắng vẻ khi bóng tối dần chiếm lấy khung cảnh ngôi làng khiến không gian mang một vẻ tĩnh mịch đến lặng im. Mùi đất cát, mùi rác rưởi âm ẩm bốc lên được Liên cảm nhận như một hương vị riêng của đồng quê, là những gì thân thuộc nhất với những người dân sống nơi phố huyện nghèo này. Bức tranh thiên nhiên nơi làng quê ấy hiện lên thật thơ mộng, yên tĩnh và cũng thật buồn. Trên nền thiên nhiên ấy, đời sống phố huyện đã hiện lên dưới cái nhìn hiện thực trong những nghèo khổ, xơ xác và tiêu điều. Phiên chợ cả tháng chỉ có một lần, đáng ra phải là phiên chợ đông vui, tấp nập của một phố huyện gần kề Hà Nội. Ấy vậy mà cảnh chợ tàn nơi đây hiện lên trong tác phẩm lại thật thê lương, buồn thảm. Người về hết và tiếng ồn ào cũng mất, trên đất chỉ còn rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn, lá mía,… Những đứa trẻ con nhà nghèo lom khom nhặt rác. Chúng cố gắng kiếm tìm sự sống từ những gì người bán hàng bỏ lại. Mùi đất cát, mùi rác rưởi âm ẩm bốc lên, những thứ mùi dù thân thuộc, đối với Liên là hương vị riêng của đồng quê nhưng vẫn thực chất, đó vẫn là hương vị của sự đói nghèo, lam lũ. Trong phố huyện, những kiếp đời tàn hiện lên thật sinh động và đáng thương. Nhá nhem tối, con người bắt đầu xuất hiện. Mẹ con chị Tí dọn ra đường hàng nước chè tươi, đồ đạc chỉ vừa đủ một chuyến đội đầu và xách tay của chị. Ban ngày mẹ con chị đi mò cua bắt ốc, đến tối lại mở hàng nước nhỏ ngay bên đường mong kiếm thêm chút tiền trang trải cuộc sống, thế nhưng cuộc mưu sinh ấy cũng chẳng đỡ đần được chị chút nào. Khách của hàng nước chỉ có mấy anh phu xe hay mấy chú lính lệ, nên chị dọn hàng từ chập tối đến nửa đêm mà cũng chẳng kiếm được bao nhiêu. Rồi gia đình bác xẩm với manh chiếu rách cùng chiếc chậu thau sắt trắng cũng dọn ra, thỉnh thoảng, tiếng đàn bầu ế khách bần bật rung lên trong yên lặng làm khung cảnh phố huyện càng thêm tịch mịch. Bà cụ Thi điên nghiện rượu với tiếng cười khanh khách khuất lũy tre làng như vùi lấp vào trong đêm tối. Phải chăng cụ phát điên cũng bởi vì cuộc sống quá nghèo, quá khổ? Ngay như bác Siêu bán phở, cũng phải chịu chung cảnh ế khách bởi ở nơi phố huyện tối tăm này, phở là một thức quà đắt tiền, quá đỗi xa xỉ đối với những người dân nơi phố huyện này. Tất cả con người và cảnh vật ấy được nhìn dưới những đôi mắt trẻ thơ của Liên và An. Hai chị em ngồi trong gian hàng tạp hoá nhỏ xíu, tồi tàn, trên cái chõng cũ nát. Ngày phiên chợ mà bán cũng chẳng được bao nhiêu vì khách cũng toàn là những người nghèo khó, chỉ đủ tiền mua nửa bánh xà phòng hay cút rượu nhỏ, uống một hơi là cạn sạch. Trước cảnh thiên nhiên thơ mộng, trữ tình, đời sống nơi phố huyện hiện lên nghèo khó, lụi tàn, Liên thấy lòng buồn man mác. “Đôi mắt chị bóng tối ngập đầy dần, cái buồn của buổi chiều quê thấm vào tâm hồn ngây thơ của chị”.

Xem thêm:  Soạn bài cảnh xuân, tình xuân trong Chiều xuân (Anh Thơ).

Phân tích nhân vật Liên

Loading...

Theo sự trôi đi của thời gian, nỗi buồn của Liên càng trở nên sâu đậm hơn. Đêm về, Liên thấy lòng buồn thấm thía. Thiên nhiên có lẽ là một trong những lí do khiến nỗi buồn như khắc sâu thêm trong lòng chị. Phố huyện ngập trong bóng tối được Thạch Lam khắc hoạ qua nghệ thuật tương phản giữa ánh sáng và bóng tối. “Tối hết cả, con đường thăm thẳm ra sông, con đường qua chợ về nhà, các ngõ vào làng lại càng sẫm đen hơn nữa”. Những ánh sáng leo lét từ ngọn đèn con của chị Tí, ngọn đèn của Liên hay ánh sáng từ bếp lửa của bác Siêu trở thành những “hột sáng” giữa bóng đêm tối tăm. Tối đến mức ngay cả tiếng đàn bầu của vợ chồng bác xẩm cũng không vang lên được. Bóng tối như làm chủ tất cả. Ánh sáng yếu ớt, le lói, nhạt nhòa không chỉ được tác giả miêu tả như những “hột sáng” mà còn là những “chấm sáng” từ ngọn đèn dầu, những “khe sáng” chiếu qua khe cửa, phên nứa… Dường như ánh sáng của cả phố huyện đổ dồn lại nơi ngọn đèn dầu tù mù ở hàng nước của chị Tí. Thứ ánh sáng nhỏ bé, tù mù ấy chống chọi lại với vũ trụ đêm thăm thẳm, bao la một cách yếu ớt đến đáng thương. Ngọn đèn dầu nơi hàng nước vắng khách ấy chỉ tỏa một vùng sáng nhỏ giữa đêm đen dày đặc, leo lét như chính những kiếp đời tàn nơi phố huyện nghèo khổ này. Bóng tối ngập tràn khắp những con ngõ, đường phố về đêm mù mịt, thăm thẳm một bóng đêm dày. Những bóng người xuất hiện trong khung cảnh ấy chậm chạp, âm thầm, uể oải. Ngày nào mọi thứ cũng diễn ra như thế, đói nghèo, vất vả đeo bám người ta dai dẳng như bóng tối hằng đêm. Cho dù có cố gắng cách nào, cuộc sống vẫn chẳng thể cải thiện hơn, người ta cố nhiều, và có lẽ đã mệt. Ngày hôm sau không phải là một ngày mới tươi sáng hơn mà chỉ là sự lặp lại của ngày hôm trước, y nguyên, tẻ nhạt và chán nản. Cứ đến tối, mẹ con chị Tí lại dọn hàng nước, gia đình bác xẩm lại xuất hiện với manh chiếu rách và tiếng đàn bầu thê lương, bác phở Siêu lại nhóm lửa mặc cho chẳng có ai ăn, nhà cụ thừa, cụ lục lại gọi người đi đánh tổ tôm,… Phố huyện như sân khấu cuộc đời, chỉ độc diễn một màn mà không hề có sự thay đổi người, thay đổi cảnh. Sân khấu ấy tẻ nhạt như chính cuộc đời của những con người nơi đây, quẩn quanh, bế tắc. Cuộc sống cứ trôi qua như thế, ngày qua ngày, con người như bị đóng khung trong khung cảnh phố huyện tối tăm, ảm đạm đến buồn lòng.

Xem thêm:  Hãy phân tích thái độ thiếu trung thực trong thi cử. Theo bạn làm thế nào để khắc phục được thái độ đó?

Giữa những tối tăm, quẩn quanh đầy bế tắc ấy, con tàu đêm chạy qua phố huyện mang lại cho cuộc sống của những người dân nghèo nơi đây một điều gì đó như là hy vọng. Chị em Liên, mẹ con chị Tí, gia đình bác xẩm… họ chờ ở đó, chờ chuyến tàu đêm chạy qua với tất cả sự thiết tha. An buồn ngủ ríu cả mắt vẫn không quên nhắc chị gọi mình dậy khi tàu đến. Dường như, những người dân nơi đây chưa thể kết thúc một ngày khi chưa thấy đoàn tàu. Họ mong chờ, chờ đợi không phải để bán hàng cho khách trên tàu, vì mấy năm nay mùa màng kém, người đi lại ít, nếu có khách thì họ cũng chỉ mua bao diêm hoặc phong thuốc lào là cùng. Chị em Liên thức đợi tàu là để quên đi đời sống hiện tại buồn tẻ, hướng tới một tương lai tươi sáng hơn. Con tàu đưa hai chị em trở về với những kí ức tuổi thơ tươi đẹp. Ánh sáng của con tàu gợi nhớ về một “vùng sáng rực rỡ và lấp lánh” ở Hà Nội. Ngày ấy thầy Liên chưa mất việc, nhà Liên còn khá giả, chị em Liên thường được bó mẹ cho đi dạo quanh Bờ Hồ, “uống những cốc nước lạnh xanh đỏ”. Con tàu đi qua còn đưa chị em Liên và cả những người dân nghèo nơi đây đến một thế giới tốt đẹp hơn, tươi sáng hơn, đối lập hoàn toàn với phố huyện tăm tối. Phố huyện nghèo nàn còn đoàn tàu đem đến cảm giác về sự sang trọng, giàu có; phố huyện mù tối còn đoàn tàu là ánh sáng lộng lẫy của đèn, của gương, cửa kính; phố huyện uể oải và tĩnh lặng, đoàn tàu là sự chuyển động liên tục, ầm ầm lao đến đầy sinh lực. Phố huyện quẩn quanh, bế tắc đối lập với đoàn tàu gợi những chuyến đi xa… Những con người nơi đây chờ đoàn tàu như chờ đợi một giấc mơ, chờ đợi một cái gì tươi sáng hơn dù chỉ trong khoảnh khắc. Khi con tàu đến, hai chị em Liên đã đứng dậy hướng cả phía đoàn tàu, quan sát một cách kĩ lưỡng: “Chuyến tàu đêm nay không đông như mọi khi, thưa vắng người và hình như kém sáng hơn”. Nhưng dù có mong ước, chờ đợi như thế nào, con tàu cũng chỉ dừng lại ở ga xép- ga phụ nhỏ- trong giây lát rồi lại đi ngay. Con tàu tiếp tục cuộc hành trình, trả lại cho phố huyện sự tăm tối và tĩnh lặng vốn có. Niềm vui của chị em Liên chợt lóe lên rồi lại vụt tắt. Chị em Liên chỉ còn biết nhìn theo ánh sáng của đoàn tàu và mơ tưởng. Suy cho cùng, một ngày của chị em Liên hay những người dân nghèo cũng chỉ quẩn quanh nơi phố huyện u tối, bế tắc, cho dù đêm đến có đoàn tàu từ Hà Nội về đem theo những ánh sáng, âm thanh sống động làm sống dậy lòng người vốn đã ngủ quên nơi làng quê tịch mịch này, thì rồi con tàu vấn sẽ phải rời đi. Cuộc sống của những con người khốn khổ từ ngày này sang ngày khác vẫn chỉ là sự bế tắc, quẩn quanh đến ngột ngạt, nản lòng.

Xem thêm:  Soạn bài ôn tập phần văn học

Bao trùm cả tác phẩm là tâm trạng buồn của Liên. Từ buồn man mác cho đến buồn thấm thía, chuyến tàu đêm qua phố huyện tưởng như đã gợi lên trong lòng chị những hy vọng, hạnh phúc, nhưng rồi cuối cùng vẫn chỉ còn lại nỗi buồn của những con người sống quẩn quanh nơi làng quê u tối. Lời văn nhẹ nhàng như lời thủ thỉ tâm tình dễ thấm vào lòng người từng câu từng chữ, nỗi buồn, sự mong chờ rồi đến tâm trạng thất vọng của Liên cũng thấm vào lòng người đọc. Có thể nói, nhân vật Liên chính là nhân vật đóng vai trò quan trọng làm nên thành công của truyện ngắn Hai đứa trẻ, đưa tên tuổi Thạch Lam đến gần hơn với bạn đọc.

Hải Anh

Loading...

Từ khóa tìm kiếm:

  • thơ vẫn là sự sống